Sunday, August 16, 2026

भ्रम

1

दम ने मारय, थम्हय न कखनो

पिरथी, सूर्य, आ चान

शत योजन ओ भागय क्षणमे 

जड़केँ से नहि भान।

नापि अबै छथि वायुयानसँ,

धरती पर नहि छनि जोर,

मन-विचार पर सक्क ने ककरो,

तकरा करता थोड़!

2

कान्ह कोदारि आ भूखल पेटेँ 

जे तामय भरि दिन खेत,

लगने भूख जँ माङय भोजन,

असली नक्सल भेल!


महाकवि रवीन्द्रनाथ ठाकुरक अमर काव्य "चित्त जेथा भयशून्य"क अनुवाद

"चित्त जेथा भयशून्य"क अनुवाद 


जतय चित्तमे भय नहि कोनो, 

तानल सोझाँ माथ;

बुद्धि-विवेक पर रोध ने कोनो,

ने बांटल जग, ने संकीर्ण देबाल;

वाणी जतय उठय सत्यसँ प्रेरित,

दक्षता हेतुक, अथक उठय हमर नित हाथ;

जतय जड़ स्वभावक कारण,

निर्मल स्वच्छ तर्क केर धारा,

नहि मरुभूमहिमे बहि जाय;

अहिंक प्रेरणेँ, हे नाथ,

व्यापक हमर विचार आ कृतिसँ,

एहने स्वतंत्र स्वर्गमे जागय, 

उठय, हमर ई देश।

अनुवाद: कीर्तिनाथ झा

Monday, July 27, 2026

When you don't fear the fear, you're the winner

 When you don't fear the fear, you're the winner

Innocence may be a bliss and experience a handicap. The recent agitation by the Gen Z  has shown it amply. 
Last twelve years in our National life has been a period of continuity and calm. It was first a calm of hope, and then of fear. People many times felt cheated, yet they didn't raise their voice. Since whether they raised voice or not, the outcome was the same; the govt, following its defined agenda, often bulldozing the parliament, remained unresponsive.
Those who pressed futher, faced persecution. The process often turned the punishment. Yet, the Press, the civil society, the urban  middle class in particular, and the Judiciary either could not help, or ignored popular distress. 
Recently, the war in the Middle East raising inflation increased people's distress. Then came repeated leaks of papers of the examinations, widespread errors in the evaluation of the class XII examination, etc. These resulted in restlessness among the youth facing unemployment and uncertain future.
Repeated postponement of qualifying examinations in various departments across the states added further to the woes of the unemployed. It was under such a volatile situation, that the Chief Justice of India with his insensitive remark, provided the proverbial the spark to the fuse.
Even then, if the Executive had accepted, there was a problem, they could have managed to convince people for some time. But the government which rose to power on the planks of wiping out corruption, did not fail to smell the coffee; actually, it was seen to be itself embroiled in widespread corruption.
Fear had so far proved a useful weapon against dissenters. Even the trusted weapons don't work every time. And it didn't work this time.
There are simple reasons. The Gen Z do not see manufactured debates on the so-called 'mainstream media'. They are not infected by the communal virus. They don't hesitate to speak truth. They know no fear.
And when you don't fear the fear, you're the winner! And the Gen Z won the argument.

Sunday, June 21, 2026

आगि-पानि आ झूठ-साँच केर लक्षण होइछ अनेक

जेहने विविध माटि अछि अप्पन

तेहने विविध अछि लोक,

भाषा मधुर, अनेको बोली

माटिओक रंग अनेक।

 

शोणित सभक एक रंग जहिना

श्वासो एके थीक,

आगि-पानि विभेद ने मानय

संशय तखन कथीक?

 

सूर्य-चान बसै छथि ऊपर

एके ताप आ छाया,

तखन मनुख जे भेद कराबय

बेचय स्वार्थ, ओ माया।

 

गाछ-वृक्ष नहि भेद करै अछि,

मेघ ने बाँटय पानि

मनुखक तखन बाँट-बखराकेँ,

लेबै कोना मानि!

 

मूर्ख रहौ, कपड़ा नहि तन पर,

धन नहि दैछ विवेक

आगि-पानि आ झूठ-साँच केर

लक्षण होइछ अनेक।


चलिये संभलकर, कहिये खुलकर


Courtsey: The Statesman

पुल नया है, जरा संभल कर चलिये।
सरकार अपनी है
, खुल कर कहिये ।
रेत और मिट्टी से बना है पुल
, फौलाद नहीं है!
पुल गिरते हैं
, पल भर में सरकारें भी गिरती हैं,
आप की है सरकार
, आप इसके मोहताज नहीं हैं।
नहीं बनते हैं अस्पताल तो बोलिये
,
चले बेवजह बुलडोजर तो रोकिये।
बंद है आवाज
, तो साफ कीजिये गला,
सीने को बनाइये फौलादी
इस में ही है सबका भला।


Monday, June 8, 2026

मृत्युक भयसँ छोड़य नहि ओ

मृत्युक भयसँ छोड़य नहि ओ
मोर्चा बूझय प्राण
मुदा, सत्य केर खातिर
केओ नहि अरपय जान।
एहन बसात कोम्हरसँ आयल
बना गेल ई क्लीव
ताल ठोकि कय चढ़थि मंच पर
बंध्या छैन्हि शरीर।
रहय ओ, एतहि छल जनमल
नाङट आधा आङ
लाठी हाथ चलै छल तैओ
निर्भय गेलै प्राण।
कीड़ा केओ रहय, वा बिढ़नी
ओकरो होइछ दंश
डांड़ सोझ कय होइऔ सोझाँ
सुमिरत देशक वंश ।    

Wednesday, May 6, 2026

चित वा पट, जीतत डाॅलर आ ट्रम्पहि सरकार!

सब किछु छल अनुकूल 

आ शांत छल बसात,

दूर सहस्र योजनाक पार

ट्रम्पकेँ उठलनि खौंत

आ कुड़ियाय लगलनि कपार,

आँखिमे असमान प्रजातंत्रक गेजड़

आ टेटर सन-सन धनकुबेरक अगुआई;

सत्य देखथिन कोना कनाह आँखिए!

तथापि, विदा भेलाह सरिआबय संसार,

लोकतंत्र (!)क जड़िमे देबय पानि,

जड़िसँ उखाड़ि, समूल नष्ट कए

मानवाधिकारहिकेँ!

बिसरि गेलनि कोरिया 

बिसरि गेलनि वियतनाम,

फुसिएक बल पर तँ

कयने रहथि, इराकहुक सत्यानाश!

समर्थ थिक अमेरिका,

समर्थ थिक रूस,

भेलैक जँ युद्ध-विराम 

तँ खजाना हेतनि झूस।

तेँ कोनहु पक्षसँ 

पमरियाक तेसर-जकाँ 

अड़ा देताह टाङ,

भले हो बांग्लादेशमे नरसंहार 

वा बलूचिस्तानमे 

पाकिस्तानी बमबारीक अभियान!

लगौक आगि, वा धधकौक देश,

जाओ जनता जहन्नुममे 

वा हुनकर पार्टीक सेनानी सब

करौक संसदक बलात्कार,

वा एक दिस चलबैत रहथु

इरानमे  नरसंहारक अभियान 

लैत रहथु

ओतुका सभ्यताकेँ भूमिसात्  

करबाक संकल्प,

मुदा, ओ करताह जनतंत्रहिक गुणगान। 

दोसर दिस छी हमरालोकनि:

जखन संप्रभुता-संपन्न राष्ट्रक 

भ' रहल छैक सामूहिक बलात्कार 

तखन कोन ठेकान के हएत 

मगरमच्छक अगिला शिकार!

मुदा, रीढ़मे चाहिऐक बल

आ कंठसँ फुटौक तँ बेकार!

कहथुन तँ कोनो मुहपुरुख:

खेल तँ थिकैक तेल केर,

तेँ, बन्न करह ई खेल!

किएक तँ

बहरा रहल अछि, 

हमरालोकनिक तेल!!

नठि गेल नाटो, नहि आयल चीन

ने फ्रांस, बिलेँत, ऑस्ट्रेलिया आ  जापान

मुदा, आब मोदी करताह कोन प्रतिकार?

कारण, चित हो वा पट

जीतत डाॅलर, अमेरिका आ ट्रम्पे सरकार!





मैथिलीकें जियाकय कोना राखब: समस्या आ समाधान

कीर्तिनाथक आत्मालापक पटल पर 100 म  लेख   मैथिलीकें जियाकय कोना राखब: समस्या आ समाधान  कीर्तिनाथ झा वैश्वीकरण आ इन्टर...

हिन्दुस्तान का दिल देखो